Во овој текст ќе ѝ се посветиме на македонската лексема чекор[1], која со ваква зборообразувачка структура и со денешното основно значење ‘движење на нозете при одење’, се јавува само во македонскиот јазик. Пред да пристапиме кон етимолошка анализа на зборот, да видиме како истиот се гласи во другите словенски јазици:
 
словенечки korаk
српски, хрватски, босански и црногорски korak
бугарски крaчка
чешки, словачки и полски krok
горнолужички kročel
долнолужички kšaceń
белоруски крок, украински крок
руски шаг
 
Според изнесениот споредбен материјал, јасно се гледа дека зборот чекор не покажува никаква гласовна ниту зборообразувачка поврзаност со соодветните лексеми во другите словенски јазици. Бидејќи компаративната анализа во рамките на словенскиот ареал не нуди можност за заемна етимолошка основа, потрагата по објаснување на формата и значењето на зборот мора да се насочи кон друг извор – македонските дијалекти.

Во југоисточните македонски дијалекти, како и во одделни бугарски говори со слободен акцент (акцент на вториот слог), лексемата чекóр е засведочена и со значење ‘трупец’, ‘дел од суво, исушено дрво што стрчи од земјата’. Во истата значенска парадигма се наоѓа и литературниот збор чкор, кој означува ‘дел од исушено дрво’, ‘трупец, пен’. Поради нивната очигледна формална блискост и паралелните, но различно развиени значења, се наметнува потребата двете форми да се разгледаат како можни продолженија на една заедничка основа, при што ќе се реконструира нивното првично значење и меѓусебната семантичко-морфолошка поврзаност.
Разгледуваните лексеми чекор и чкор имаат навидум две тешко усогласливи значења, затоа во понатамошниот дел ќе се обидеме да ја објасниме нивната поврзаност.

Од каде потекнува зборот чекор?
Доколку направиме зборообразувачка анализа, би рекле дека зборот чекор, прасловенски *čekòrъ, е најверојатно изведен од глаголот чекори, прасловенски *čekori̋ti. Слично изведување имаме и кај формите *vorvòrъ ← *vorvorti ‘зборува’, *polpòlъ ← *polpolti ‘гори’, *korkòrъ ← *korkorti ‘крака’. Доколку претпоставиме дека првичниот акцент на зборот чекор бил оној во југоисточните дијалекти, односно чекóр, и ако ги споредиме поствербалите *vorvòrъ, *polpòlъ и *korkòrъ, кои, инаку, имаат идентичен акцент како и македонската лексема *čekòrъ, можеме оправдано да претпоставиме дека и именката *čekòrъ > македонски чекор, е зборообразувачки поствербал[2].

Чкор
Преминувајќи кон лексемата чкор и нејзината релација со македонскиот чекор, може да се претпостави следново: земајќи ја предвид првичната акцентска позиција на зборот чекор[3], можеме да ја објаснеме и редукцијата[4] на гласот е во ь:[5] *čekòrъ > *čьkòrъ, и последично македонската форма чкор. Значи, вокалот е поради неакцентираноста ослабува и последично отпаѓа, со што настанува формата чкор, наместо чекор.

Глаголот чекори е понатаму изведен од индоевропскиот корен *(s)ker- кој значи ‘се врти, се криви’. Во основа станува збор за редуплицирана[6] глаголска основа *kér-kor- од којашто е изведен поствербалот *ker-koro > *čekòrъ > македонски чекор со првично значење ‘вртење, кривење’.
Значи, првичното значење на зборот *kér-kor- > *čekòrъ не било  ‘чекор’, туку ‘виткање, кривење’, кој во одреден момент распаднал на две различни значења:

Доколку ги сумираме наведените јазични факти, можеме да кажеме дека зборот чекор е по форма и значење единствен во македонскиот јазик и е во етимолошка врска со зборот чкор. И двете форми се развиле од формата *čekòrъ, што е поствербал од интензивниот глагол *čekorti, изведен од индоевропскиот корен *(s)ker- ‘се врти, криви’. Првата форма е *čekòrъ ‘чекор’, а втората *čьkòrъ, денешно ‘чкор’, настаната со отпаѓање на неакцентираниот вокал. Од првичната семантичка основа ‘она што се криви, витка’ произлегле две јасно разграничени значења, засведочени во македонскиот јазик:

(1) чекор – ‘движење на нозете при одење’ и
(2) чкор – ‘дел од исушено дрво’, ‘трупец, пен’.
 

---